Interview met Danny Carleer, de man achter www.openbarebank.be
Ooit brachten wij, zoals al onze klasgenootjes, elke maandag 200 frank mee naar school om te storten op onze Kangoeroerekening bij de ASLK. De bank was openbaar, hoefde om die reden niet veel winst te maken, Jan en Alleman kon er terecht, de dienstverlening was beter en het personeel minder afgepeigerd. Met zijn website www.openbarebank.be plaatst Danny Carleer de heroprichting van een openbare bank weer op de agenda. Een gesprek over zijn initiatief, maar ook over de donkere wolken boven Dexia, over Blackadder, en de ex-premier van IJsland.
Thomas Blommaert (Solidair)
Een bericht in de kranten van Van Thillo, net voor zomer: “De redding van de banken heeft de schatkist bijna 260 miljoen euro opgeleverd. België plukt nu de vruchten van haar steunbeleid.” Tegenbericht de volgende dag op de website www.openbarebank.be: “In ruil voor de miljardensteun aan de banken kreeg de overheid aandelen aan een prijs van 9,90 euro per aandeel. Bij het afsluiten van de beurs stond het aandeel Dexia gisteren 2,658 euro genoteerd. Het doet ons denken aan de lottospeler die 100 euro inzet en met drie juiste kruisjes 2,50 euro wint.”
De reactie is www.openbarebank.be – in het Frans www.banquepublique.be – ten voeten uit. In zijn beginselverklaring zegt de website, gegroeid uit de schoot van de Ronde Tafel van Socialisten, de discussie over het heropstarten van een openbare bank(ensector) te willen aanzwengelen. Maar op dik anderhalf jaar groeide het medium uit tot zoveel meer. Alleen al de scherpe tussenkomsten van initiatiefnemer Danny Carleer, voormalig ondervoorzitter van de ACOD-delegatie bij de ASLK en lid PVDA, zorgen ervoor dat de site een plaats op uw bladwijzerbalk verdient.
Danny Carleer. Ik heb me nu wat verdiept in IJsland. Geir Haarde was daar premier tussen 2006 en 2009. In die periode legde zijn regering de IJslandse banken geen strobreed in de weg in hun pogingen over heel de wereld geld aan te trekken. Op een bepaald moment bood Kaupthing Bank 6% interest, het dubbele van wat regulier is. Het kon niet op. Maar het verhaal is, zoals bekend, slecht afgelopen. Kaupthing was een van de eerste banken die failliet gingen en IJsland in de afgrond duwden: recent wees de bevolking nog het voorstel van de regering en het IMF af om per hoofd vijftien jaar lang elke maand 100 euro af te betalen. Kwestie van de schuldenput van de banken te delven. Toen het IJslandse parlement een onderzoek naar de crisis voerde, was een van de voornaamste conclusies het falen van de regering. Eerst greep ze niet in waardoor de banken eindeloos konden groeien. En toen de zeepbel barstte, pakte ze de zaak erg onzorgvuldig aan. Burgers legden klacht neer tegen oud-premier Haarde. Een rechtbank met vijftien rechters heeft die nu ontvankelijk verklaard. De man zal zich straks moeten verantwoorden. Hij pleit onschuldig, maar geeft wel toe dat het niet zo verstandig was om de banken in die mate te laten groeien. Je leest daar niks over in de klassieke media. Maar het een zeer belangrijk precedent.
Ziet u parallellen met België?
Danny Carleer. Die parallellen zijn er, ja. In België is toegelaten dat Maurice Lippens met Fortis enorme aankopen van buitenlandse banken kon doen die ze achteraf gezien niet konden betalen. Ook Dexia was zeer actief in het bij elkaar kopen van buitenlandse dochters. En dan zwijgen we nog over de manier waarop de redding van de banken hier is verlopen. De regering heeft geld gegeven om ze te redden en heeft enorme waarborgen toegekend. Is dat goed bestuur? Er was nochtans een alternatief: de nationalisatie van een of meerdere banken of van de hele sector.
Je kunt ook zeggen: goed bestuur is in de eerste plaats de banken redden.
Danny Carleer. Neem Dexia. Die bank bekwam een kapitaalsverhoging van 6,4 miljard, waarvan 3 miljard van de Belgische staat. Ze kreeg ook waarborgen voor een totaalbedrag van 150 miljard euro waarmee ze op de markt leningen kon ophalen bij andere banken, in 2009 werd dat bedrag teruggebracht tot 100 miljard euro en eind 2010 was daarvan 44,6 miljard gebruikt. België neemt 60,5% van die waarborg voor zijn rekening, Frankrijk 36,5% en Luxemburg de rest. Als Dexia in de problemen komt, betalen de belastingbetalers van die drie landen straks de rekening. Daar bovenop gaf de staat ook voor 13 miljard waarborgen voor de goede afloop van de verkoop van Dexia’s voormalige Amerikaanse dochter FSA waarin de bank nog 17 miljard dollar aan rommelkredieten had zitten. Het bedrijf is ondertussen verkocht. Maar het is verre van uitgesloten dat we alsnog moeten opdraaien voor de verliezen op het deel van de FSA-portefeuille dat Dexia niet is kwijtgeraakt. Ten slotte heeft de bank ook nog voor 4,3 miljard euro activa in Griekenland. Het Rekenhof noemde Dexia niet zomaar de achilleshiel van België. Als het wantrouwen op de interbancaire markt zich straks verder manifesteert, is Dexia het eerste slachtoffer en moeten ze elders gaan aankloppen.
Er zijn nu toch maatregelen die een nieuwe bankencrisis moeten voorkomen: Basel 3 en stresstests.
Danny Carleer. Toen Michel Vermaerke van Febelfin (de Belgische federatie van de financiële sectoir, n.v.d.r.) eerder dit jaar op een debat zei zich geen zorgen te maken over een double dip vergeleek ik hem met Blackadder. In de gelijknamige tv-serie is die er ook van overtuigd dat de Eerste Wereldoorlog in 1916 gedaan was. Een volgende bankencrisis staat zo ongeveer voor de deur en Basel 3 en de stresstests zullen hem niet tegenhouden. Basel 3 houdt onder meer in dat de banken tegen 2019 een eigen vermogen van 7% moeten hebben, dat is 7 euro opzij zetten voor elke uitgeleende 100 euro. Maar dat is oplapwerk en dat volstaat niet. Mochten ze verplicht zijn om dat vandaag wereldwijd toe te passen, dan zouden ze 602 miljard euro nodig hebben. De stresstests zijn dan weer zo betrouwbaar dat de Ierse banken ze vorig jaar met vlag en wimpel doorstonden. Om niet veel later van het faillissement gered te worden door de Ierse belastingbetaler. De tests kijken alleen naar de solvabiliteit en niet naar de liquiditeit van de banken. Een belangrijke Duitse bank wilde dit jaar zelfs niet meedoen. Zelfs Angela Merkel vroeg de banken toen het spel van kat en muis niet te ver te drijven.
Uw website staat helemaal in het teken van de heroprichting van een openbare bank. Waarom bent u zo behept door dat idee?
Danny Carleer. De bankencrisis is een onvermijdelijk gevolg van de winstideologie. Maar onze politici trokken geen lessen uit dat debacle en algauw was het weer business as usual. Een openbare bank is nochtans een alternatief en een manier om een volgende crisis te vermijden. Toen ik eerst bij ASLK werkte, was de return on equity 3%. Nadat in de jaren 80 de voorbereidingen om ASLK te verkopen waren gestart, steeg dat tot 12%. Maar in 2006 was het bij Dexia en Fortis al meer dan 20%. Allemaal onder druk van de aandeelhouders, nochtans mensen die zelf niks presteren en enkel centen op tafel leggen. Dus niet zorgen voor meerwaarde, die kunnen alleen arbeid en de natuur creëren. Maar aandeelhouders willen wel altijd meer en meer. Ik geloof niet in banken waar zij het laatste woord hebben.
Je kunt de werking van een openbare bank gewoon niet vergelijken met die van een privébank. Een privébank moet in de eerste plaats zoveel mogelijk winst maken. Een openbare bank heeft andere, maatschappelijke taken. Via de door de ASLK erkende kredietvennootschappen kon je goedkoop lenen voor je gezinswoning en de rente op spaarboekjes zat altijd op een behoorlijk niveau. Het spaargeld was er veilig. Daarom hadden meer dan zes miljoen Belgen er een spaarboekje in de jaren 70 en 80. Het socialistische principe “eerst de mensen, niet de winst” was van toepassing op de ASLK. Ook het personeel was veel beter af bij ASLK.
Onlangs kreeg minister van Staat Freddy Willockx een vraag over de oprichting van een nieuwe overheidsbank. “Ga weg!”, antwoordde hij. “Ik zie ze nog, ASLK, Gemeentekrediet, NMKN: elk op zijn terreintje, volledig gepolitiseerde boites, volledig gebureaucratiseerd. Men moet bij mij niet afkomen en zeggen dat die overheidsbanken dé instrumenten van het socialistische beleid waren. Goed dat we die hebben geprivatiseerd: het hielp ons onze schuld af te bouwen.”
Danny Carleer. Ik heb voor de ASLK gewerkt en ik word nog altijd heel erg kwaad als ik dergelijke nonsens lees. Het klopt natuurlijk dat Herman Verwilst ooit als een wit SP-konijn zijn intrede deed bij de ASLK. Verwilst was daarvoor een tijdje senator en ook kabinetschef van Willy Claes. De man was nauw betrokken bij de privatisering van de ASLK. ASLK is voor goed drie miljard verkocht aan Maurice Lippens. Je kunt dus moeilijk stellen dat hiermee de overheidsschuld significant werd afgebouwd. Onder meer Georges Debunne was not amused over de rol van de sociaaldemocratie bij de privatiseringen. Wijlen Piet Frantzen, lid van het directiecomité van de ASLK, verwoordde het protest misschien nog het best in zijn brief aan toenmalig SP-voorzitter Frank Vandenbroucke. Ik citeer: “Ik begrijp de SP niet. De ASLK waarvan de meerderheid van de gesyndikeerde personeelsleden aangesloten is bij de ACOD en het grootste gedeelte van de klanten gewone mensen zijn, zal na gehele of gedeeltelijke privatisering, een bank worden zoals alle andere, waaraan nog België, noch Europa een behoefte heeft.” Frantzen had overschot van gelijk.
september 16th, 2011 at 07:56
[...] : openbare bank Print [...]