De kennis, competentie, werkkracht en motivatie van de werknemers niet wordt bepaald door de eigendomsstructuur van de bank, maar wel door de wijze waarop de bank wordt beheerd en geleid.
Men zegt wel eens dat politici even weinig in staat zijn om geld opzij te zetten als een hongerige hond in staat is om een worst opzij te zetten. Waarmee men uiteraard bedoelt dat een openbare bank gedoemd is om inefficiënt te zijn omdat ze aan te grote invloed door politici bloot staat.
Er zijn echter geen redenen om aan te nemen dat een openbare bank minder efficiënt en klantvriendelijk zou zijn dan een private bank – zelfs integendeel.
Het is duidelijk dat de kennis, competentie, werkkracht, en motivatie van de werknemers niet wordt bepaald door de eigendomsstructuur van de bank, maar wel van de wijze waarop de bank wordt beheerd en geleid. Wanneer we ons twee banken A en B voorstellen met dezelfde organisatie, hetzelfde personeelsbeleid, dezelfde verloningstructuur, dezelfde bedrijfscultuur, enz. dan maakt het voor de efficiëntie en klantvriendelijkheid van deze bank uiteraard geen enkel verschil dat A eigendom is van de overheid, en B eigendom van private aandeelhouders. Beiden zullen op dezelfde manier presteren. Wanneer echter politieke partijen bank A zouden gebruiken om incompetente managers en werknemers te benoemen, of wanneer in bank A een inadequaat personeelsbeleid zou worden gevoerd, dan gaat de openbare bank A vermoedelijk slechter scoren dan de private bank B op gebied van efficiëntie en klantvriendelijkheid.
Maar men moet zo eerlijk zijn om toe te geven dat omgekeerd natuurlijk hetzelfde geldt! Wanneer bank B enkel de kortetermijnwinst voor ogen houdt, en haar beleid daarop gaat aftstemmen, dan gaat bank B slechter scoren op efficiëntie en klantvriendelijkheid. De recente geschiedenis bewijst dit. Wat hun efficiëntie betreft hoeven private banken niet langer hoog van de toren te blazen. Door hun risicovolle politiek waren de meeste private banken zonder overheidssteun vandaag al lang failliet. Over de effecten van het kortetermijndenken op de klantenservice van private banken, hadden we het al eerder (zie het service argument).
Het efficiëntie argument werkt dus op zijn minst in beide richtingen. De oprichting van een publieke bank in België moet toelaten om een governance* structuur op poten te zetten die leert van het verleden. Er moeten een commerciële politiek en personeelsbeleid op poten worden gezet dat voldoende garanties biedt op succes.
Dat dit kan, bewijst bijvoorbeeld de openbare Kiwibank in Nieuw-Zeeland. Niet alleen ging sinds haar oprichting haar marktaandeel in groeiende lijn, deze bank leverde ook voldoende winst op om de kost van haar oprichting reeds ruimschoots terug te betalen. Bovendien kreeg zij ook enkele jaren op rij de prijs voor de meest klantvriendelijke bank. (43) Haar governance* structuur wordt gekenmerkt door het zogeheten ‘arm’s length’ principe.
Openbare banken dienen overigens zeer nadrukkelijk te streven naar rendabiliteit, nog meer dan private banken. Hun investeringen moeten immers worden opgebracht uit het rendement op eigen vermogen. Het zou juridische problemen kunnen opleveren wanneer een openbare bank beroep zou doen op bijkomende overheidssteun om haar operationele tekorten weg te werken (zie juridisch argument) – ook al moet hier natuurlijk worden opgemerkt dat private banken in recente tijden blijkbaar wel zonder veel problemen een beroep hebben kunnen doen op overheidsgeld… (JV-01/12/2009)
—–
Voetnoot:
43. Zie bijvoorbeeld de Nieuw-Zeelandse Herald on Sunday, artikel van 26/2/2009.
